Pośród jachtów cumujących w Marinie Solnej w Kołobrzegu stoi nietypowy zabytek – pięcioboczna fortyfikacja z XVIII wieku, która przez ponad 200 lat broniła dostępu do portu i ujścia Parsęty. Reduta Morast, zwana też Redutą Bagienną, powstała w latach 1770-1774 na Wyspie Solnej i do dziś zachowała się w imponująco dobrym stanie. To jedno z niewielu tak kompletnych dzieł obronnych pruskiej twierdzy, które przetrwało do naszych czasów.
- imponująca architektura obronna
- piękne widoki na Bałtyk
- unikalna prochownia z neogotyckim sklepieniem
- idealne miejsce na spacer
- bliskość nowoczesnej mariny
Historia fortyfikacji zbudowanej na moczarach
Nazwa Morast pochodzi z niemieckiego słowa oznaczającego moczary, na których wzniesiono tę budowlę. Nie był to przypadek – strategiczne położenie w widłach Parsęty i Kanału Drzewnego czyniło to miejsce kluczowym punktem obrony portu.
Redutę zaprojektował francuski inżynier Madelein Tourous hrabia d’Heinze, a konstrukcję wzniesiono na palach, po czym zasypano ziemią. To rozwiązanie pozwoliło ustabilizować budowlę na niestabilnym, bagnistym gruncie. Powstała w trakcie przebudowy Twierdzy Kołobrzeg po wojnie siedmioletniej z zadaniem obrony portu i ujścia Parsęty.
W latach 1832-1836 obiekt zmodernizowano, a na cześć jednego z obrońców Kołobrzegu z 1807 roku, chorążego von Schilla, reduta otrzymała nazwę Reduty Schilla. Pod tą nazwą funkcjonowała przez cały wiek XIX.
Do reduty prowadziła droga z mostem zwodzonym, a fortyfikację dostosowano do prowadzenia ognia z armat oraz broni strzeleckiej. W narożnikach wałów stały stanowiska dla ciężkich dział 12-funtowych.
Ostatnia bitwa o redutę
Po raz ostatni Reduta wykorzystana została bojowo w marcu 1945 roku, kiedy stanowiła ostatni punkt oporu na Wyspie Solnej. Reduty bronili niemieccy marynarze i był to jeden z najdłużej broniących się bastionów podczas bitwy o Kołobrzeg.
Po wojnie fortyfikacja straciła swój militarny charakter. Zasypano fosę oddzielającą redutę od strony miasta, co zmieniło nieco jej pierwotny wygląd. Przez długie lata obiekt pozostawał w posiadaniu klubu żeglarskiego Joseph Conrad, który nadał mu nową funkcję.
Co zobaczyć w Reducie Morast
Budowla militarna o kształcie pięcioboku składa się z wału ziemnego, ceglanego muru oraz czterech budynków. Spacerując wokół reduty, można dostrzec charakterystyczną strukturę fortyfikacji – masywne ceglane mury, ziemne wały i zachowane elementy architektury obronnej.
Wewnątrz zachowała się prochownia z pięknym neogotyckim sklepieniem, która stanowi jeden z najciekawszych elementów całego obiektu. Od strony miasta wzniesiono dwa obiekty murowane, kryte ziemią, w których znajdowała się między innymi prochownia.
Obiekt otacza dziś nowoczesna marina, co tworzy nietypowe zestawienie – historyczna fortyfikacja pośród białych jachtów i współczesnej infrastruktury portowej. Reduta znajduje się w porcie jachtowym, przy ujściu rzeki Parsęty do morza, dzięki czemu można stąd podziwiać widoki na wody Bałtyku i przepływające jednostki.
Rewitalizacja z 2018 roku
Obiekt przeszedł zakrojony na szeroką skalę remont w 2018 roku. Prace były kompleksowe i przeprowadzone z dbałością o historyczną autentyczność.
Wał został odbudowany do pełnej, historycznej wysokości poprzez naniesienie materiału pochodzącego z bagrowania dna wokół reduty, wraz ze stanowiskami dla dwóch armat 12-funtowych. Całość otoczono pomostem pływającym oraz stanowiskami do cumowania jachtów.
Wymieniono uszkodzone cegły, konserwacji poddano partie zniszczonego muru, z naciskiem na wierność rekonstruowanych elementów. Wnętrze pomieszczeń zostało osuszone, wyremontowane i zabezpieczone. Dzięki temu reduta prezentuje się dziś znakomicie i można w pełni docenić jej architekturę.
Największą wartością Reduty Morast jest jej kompletność i unikatowość zarówno na skalę miasta jak i kraju. W parze z Redutą Solną odległą o 340 metrów stanowią obraz gęstości umocnień obronnych Twierdzy Kołobrzeg.
Dla kogo to miejsce
Reduta Morast to przede wszystkim punkt obowiązkowy dla miłośników historii wojskowości i fortyfikacji. Kompletność zachowania tej pruskiej budowli obronnej robi wrażenie, zwłaszcza gdy porówna się ją z innymi, często zniszczonymi lub przebudowanymi umocnieniami.
Miejsce spodoba się też osobom zainteresowanym architekturą militarną XVIII i XIX wieku. Można tu zobaczyć charakterystyczne rozwiązania francuskiej szkoły fortyfikacyjnej, które zastosowano przy projektowaniu reduty.
Rodziny z dziećmi również znajdą tu coś dla siebie – dzieci lubią eksplorować zakamarki starej fortyfikacji, a połączenie historycznego obiektu z nowoczesną mariną pełną jachtów daje ciekawy kontrast. Spacer wzdłuż wałów i możliwość zobaczenia, jak wyglądało dawne dzieło obronne, to dobra lekcja historii w terenie.
Żeglarze odwiedzający Marinę Solną mają redutę na wyciągnięcie ręki. W Reducie Morast funkcjonuje Klub Żeglarski, a miejsce cieszy się dużym zainteresowaniem żeglarzy odwiedzających Marinę Solną Kołobrzeg.
Współczesne funkcje reduty
Współcześnie Reduta została zaadoptowana na potrzeby tawerny żeglarskiej. To sprawia, że wizyta może połączyć zwiedzanie z posiłkiem w nietypowym otoczeniu – nie codziennie je się w XVIII-wiecznej fortyfikacji.
Istnieje możliwość wynajęcia Reduty Morast na różne wydarzenia: przyjęcia rodzinne, oficjalne spotkania firmowe, seminaria czy przyjęcia koleżeńskie. Obiekt zarządzany jest przez Zarząd Portu Morskiego Kołobrzeg, który przygotowuje oferty eventowe indywidualnie.
Informacje praktyczne
Reduta Morast znajduje się przy ulicy Warzelnniczej w Kołobrzegu, na terenie Mariny Solnej. Dojazd jest prosty – można dojechać samochodem, zaparkować w pobliżu portu jachtowego i przejść się kilkaset metrów. Z centrum Kołobrzegu to około 2 kilometrów.
Obiekt jest dostępny z zewnątrz bez ograniczeń – można spacerować wokół murów, robić zdjęcia i podziwiać architekturę. Wejście do wnętrza może być ograniczone ze względu na funkcjonowanie tawerny i klubu żeglarskiego.
Na zwiedzanie samej reduty wystarczy 20-30 minut, ale warto połączyć to z wizytą w całej Marinie Solnej, spacerkiem wzdłuż nabrzeża i obejrzeniem cumujących jachtów. Można też przedłużyć pobyt, jeśli zdecyduje się na posiłek w tawernie.
Najlepiej odwiedzić redutę w ciepłych miesiącach, kiedy marina tętni życiem, a na wodzie pełno jest jednostek. Wtedy widać pełen kontrast między historyczną fortyfikacją a współczesnym życiem portowym. Zimą też można przyjść, ale atmosfera będzie inna – bardziej kameralna i spokojna.
Warto skombinować wizytę w Reducie Morast z innymi atrakcjami Kołobrzegu związanymi z historią twierdzy. W odległości niecałych 350 metrów stoi Reduta Solna, a w centrum miasta można zobaczyć budynek dawnej Akademii Rycerskiej i inne pozostałości po pruskich umocnieniach.
Kontakt: Zarząd Portu Morskiego Kołobrzeg, ul. Portowa 41, tel. 94 351 67 65, e-mail: [email protected]
Dojazd: Ulica Warzelnicza, Kołobrzeg – Marina Solna/Port Jachtowy. Parking w pobliżu portu.
Czas zwiedzania: 20-30 minut na sam obiekt, dłużej z wizytą w marinie i tawernie.
Ceny: Zwiedzanie zewnętrzne bezpłatne. Ceny w tawernie i wynajmu na wydarzenia ustalane indywidualnie.