W małej miejscowości Podborsko koło Białogardu, ukryty w lesie, znajduje się schron nr 17 – dawny magazyn broni atomowej wojsk radzieckich. To miejsce przez dziesięciolecia było ściśle tajne, a dziś działa jako Muzeum Zimnej Wojny, oddział Muzeum Oręża Polskiego w Kołobrzegu. Można tu przejść przez masywne wrota przeciwatomowe i znaleźć się w autentycznym bunkrze, gdzie przechowywano głowice nuklearne.
- autentyczny bunkier z oryginalnym wyposażeniem
- fascynujące opowieści przewodników
- unikalna historia zimnej wojny
- jedyny zachowany obiekt w Polsce
- ekspozycje życia radzieckich żołnierzy
Tajna baza atomowa na polskiej ziemi
Obiekt 3001, bo taka była kryptonimowa nazwa tego miejsca, powstał w latach 60. XX wieku. Zajmował ponad 150 hektarów leśnego terenu i składał się z koszar oraz dwóch podziemnych schronów-magazynów. Mieszkało tu ponad 150 żołnierzy radzieckich wraz z rodzinami, a wszystko odbywało się w atmosferze absolutnej tajemnicy.
Warto wiedzieć, że w całym Układzie Warszawskim tylko Armia Radziecka mogła dysponować bronią atomową. Polskie władze wiedziały o istnieniu bazy, ale szczegóły były znane jedynie wąskiemu gronu oficerów. Schrony przygotowano dla 160 głowic nuklearnych – ostatnie opuściły bazę dopiero w 1988 roku, na trzy lata przed rozpadem ZSRR.
W Polsce istniały trzy takie składnice broni atomowej: w Podborsku, Brzeźnicy-Kołnicy na Dolnym Śląsku oraz w Templewie w województwie lubuskim. Tylko obiekt w Podborsku zachował się w ponad 90% w stanie oryginalnym.
Co można zobaczyć w podziemnym bunkrze
Zwiedzanie zaczyna się od przejścia przez olbrzymie wrota przeciwatomowe – już samo to robi wrażenie. W środku schron wygląda niemal dokładnie tak, jak wyglądał za czasów radzieckich. Zachowały się wszystkie instalacje: systemy wentylacyjne, agregaty prądotwórcze, pomieszczenia techniczne.
Najbardziej fascynująca jest hala przeładunkowa z oryginalnymi urządzeniami do przemieszczania wózków z głowicami. Sprzęt nadal działa, co pozwala zrozumieć, jak wyglądała obsługa tego śmiercionośnego arsenału. W pomieszczeniach magazynowych można zobaczyć, gdzie dokładnie składowano głowice i bomby atomowe.
Ekspozycja muzeum pokazuje też codzienne życie radzieckiej załogi. Wystawione są mundury oficerskie, skafandry przeciwchemiczne, przedmioty osobiste żołnierzy i ich rodzin. Jest tu również część poświęcona historii zimnej wojny na Pomorzu Zachodnim – niedaleki Białogard był bazą dla jednostki wojsk rakietowych.
Zwiedzanie z przewodnikiem
Muzeum można zwiedzać wyłącznie z przewodnikiem, co akurat w tym przypadku ma sens. Oprowadzający znają każdy zakamarek bunkra i potrafią opowiedzieć nie tylko suchą historię, ale też mnóstwo szczegółów o tym, jak funkcjonował obiekt, jakie procedury obowiązywały przy obsłudze głowic, jak wyglądało życie w tajnej bazie.
Zwiedzanie trwa około godziny, choć przy ciekawych pytaniach może się nieco wydłużyć. Temperatura w bunkrze utrzymuje się na stałym poziomie przez cały rok – nawet w upalne lato jest tu chłodno, więc warto zabrać coś na okrycie.
Dla kogo to miejsce
Muzeum Zimnej Wojny zainteresuje przede wszystkim miłośników historii najnowszej i militariów. To nie jest typowa rodzinna atrakcja – małe dzieci mogą się nudzić, ale nastolatki już raczej nie. Fascynujące jest to, że można dotknąć autentycznej historii, wejść tam, gdzie kiedyś stali radzieccy oficerowie przygotowujący broń, która mogła zmienić bieg historii.
Miejsce ma też wymiar edukacyjny – pokazuje, jak blisko byliśmy katastrofy nuklearnej w czasach zimnej wojny. Stojąc w tym bunkrze łatwiej zrozumieć napięcie tamtych lat i skalę zagrożenia.
Schron nr 17 został udostępniony zwiedzającym we wrześniu 2016 roku. W wakacje odwiedza go średnio 2 tysiące osób, co pokazuje rosnące zainteresowanie tą nietypową atrakcją.
Lokalizacja i dojazd do muzeum
Podborsko to niewielka wieś w gminie Tychowo, w powiecie białogardzkim. Od Kołobrzegu dzieli ją około 50 kilometrów w kierunku południowo-wschodnim. Dojazd jest dość prosty, choć trzeba jechać drogami wojewódzkimi.
Z Kołobrzegu najlepiej kierować się drogą wojewódzką 163 w stronę Białogardu. Po dotarciu do Białogardu dalej tą samą 163 do miejscowości Przegonia, gdzie trzeba skręcić w lewo w drogę 169 kierunek Tychowo. W Podborsku, zaraz za torami, skręt w lewo – stamtąd już są tablice informacyjne prowadzące do muzeum.
Z Koszalina można dojechać drogą 167 przez Świeszyno do Tychowa, a stamtąd kierować się na Podborsko. Muzeum znajduje się na terenie Oddziału Zamkniętego Dobrowo – nie trzeba się tym niepokoić, tablice kierunkowe prowadzą wprost do bunkra.
Godziny otwarcia i ceny biletów
Muzeum ma ograniczone godziny otwarcia – najczęściej w weekendy. Warto wcześniej zadzwonić pod numer 500 166 222 i umówić się na konkretną godzinę zwiedzania. Standardowe godziny to niedziela 11:00-13:00, choć dla grup można ustalić inne terminy.
Ceny biletów:
- Bilet normalny: 20 zł
- Bilet ulgowy: 15 zł
- Grupy powyżej 30 osób: 10 zł od osoby
Na zwiedzanie warto zarezerwować około 1,5 godziny – godzinę na sam bunkier i trochę czasu na obejrzenie terenu wokół. Jeśli ktoś planuje wycieczkę po tej części Pomorza, muzeum dobrze połączyć z wizytą w Białogardzie czy Kołobrzegu.
Więcej informacji można znaleźć na stronie Muzeum Oręża Polskiego w Kołobrzegu lub kontaktując się bezpośrednio z oddziałem w Podborsku. Obiekt jest unikalny w skali kraju, a może nawet Europy – to jedyna tak dobrze zachowana składnica broni atomowej otwarta dla zwiedzających w tej części kontynentu.