W centrum Trzebiatowa, niewielkiego miasta na Pomorzu Zachodnim, góruje nad zabudową potężna gotycka świątynia. Kościół Macierzyństwa Najświętszej Marii Panny to nie tylko najważniejszy obiekt sakralny w mieście, ale też archidiecezjalne sanktuarium maryjne z koronowanym wizerunkiem Matki Bożej. Budowla z XIV wieku zachwyca skalą – 72 metry długości i niemal 30 metrów szerokości – a jej wieża widoczna jest z daleka, sygnalizując obecność miasta.
- gotycka architektura z XIV wieku
- neogotycka przebudowa z XIX wieku
- witraże ufundowane przez króla Wilhelma I
- najstarsze dzwony w Polsce
- cudowny obraz Matki Bożej Łaskawej
Historia kościoła w Trzebiatowie
Pierwsze wzmianki o kościele farnym w Trzebiatowie sięgają początku XIII wieku. Fundatorami byli norbertanie z pobliskiego klasztoru w Białobokach, którzy przyczynili się do rozwoju religijnego miasta. Obecna świątynia powstała jednak znacznie później – na przełomie XIV i XV wieku, w okresie rozkwitu gotyku na Pomorzu.
Przy kościele od 1328 roku działała szkoła łacińska. Warto wspomnieć, że jej rektorem w XVI wieku był Jan Bugenhagen – postać znana z bliskiej współpracy z Marcinem Lutrem. To właśnie w tym okresie, od XVI wieku, świątynia stała się protestancka i pozostawała nią przez kolejne stulecia.
W latach 1865-1867 przeprowadzono gruntowną przebudowę kościoła, nadając mu neogotycki charakter. Po II wojnie światowej świątynia wróciła do Kościoła katolickiego i stopniowo zyskała rangę sanktuarium maryjnego. W 1996 roku arcybiskup Marian Przykucki podniósł jej godność do Archidiecezjalnego Sanktuarium Maryjnego Macierzyństwa Najświętszej Maryi Panny.
Dzwony zawieszone na 90-metrowej wieży kościoła należą do najstarszych i największych w Polsce. Ich dźwięk od wieków wyznacza rytm życia miasta.
Architektura i wnętrze świątyni
Kościół reprezentuje typ hali – wnętrze podzielone jest na trzy nawy o zbliżonej wysokości, co tworzy wrażenie przestronności i monumentalności. Sklepienia wspierają masywne filary, a całość utrzymana jest w surowej, gotyckiej estetyce.
Wystrój wnętrza jest stosunkowo skromny, co pozwala skupić uwagę na najważniejszych elementach. We wschodniej części kościoła znajdują się witraże – niektóre z nich ufundowane jeszcze przez króla Wilhelma I. Światło przesączone przez kolorowe szkła nadaje wnętrzu niepowtarzalny klimat, szczególnie w słoneczne dni.
Uwagę zwracają również antresole po obu stronach nawy oraz bogato zdobiona ambona. Stare drewniane ławy i charakterystyczny zapach kadzidła budują atmosferę miejsca naznaczonego wiekami modlitwy.
Cudowny obraz Matki Bożej Trzebiatowskiej
Centralnym punktem świątyni jest ołtarz główny z obrazem Matki Bożej Macierzyńskiej. Dzieło powstało w 1867 roku i wyszło spod pędzla Ernesta Degera, przedstawiciela katolickiego malarstwa kościelnego. Malowidło przedstawia Maryję z wieńcem gwiazd nad głową, długimi włosami i księżycem pod stopami, trzymającą w lewej ręce Dzieciątko Jezus.
Wierni czczą ten wizerunek pod wezwaniem Matki Bożej Łaskawej. 20 maja 2006 roku obraz został uroczyście koronowany przez nuncjusza apostolskiego Józefa Kowalczyka i arcybiskupa Zygmunta Kamińskiego. Złote korony ufundowali parafianie, a uroczystość zgromadziła tłumy wiernych na stadionie miejskim w Trzebiatowie.
Podobne obrazy autorstwa Ernesta Degera znajdują się w Muzeum Diecezjalnym w Kolonii oraz w Düsseldorfie, co świadczy o randze artysty i jego twórczości.
Co warto zobaczyć podczas wizyty
Zwiedzając kościół, warto zwrócić uwagę na kilka elementów. Po pierwsze – sama skala wnętrza robi wrażenie. Wysokie sklepienia i przestronne nawy pozwalają poczuć moc gotyckiej architektury. Po drugie – wspomniane już witraże, które w słoneczne dni tworzą niezwykłą grę świateł.
Ambona zasługuje na bliższe przyjrzenie się – to pięknie wykonany element wyposażenia, świadczący o kunszcie dawnych rzemieślników. Warto również poświęcić chwilę na kontemplację przed ołtarzem głównym z koronowanym obrazem Matki Bożej.
Jeśli tylko istnieje taka możliwość, warto spróbować wejść na wieżę. Widok z wysokości 90 metrów na Trzebiatów i okolice jest niezapomniany, choć dostęp może być ograniczony ze względów bezpieczeństwa.
Dla kogo ta atrakcja
Kościół w Trzebiatowie to miejsce uniwersalne. Pielgrzymi i osoby wierzące znajdą tu ważne sanktuarium maryjne z koronowanym obrazem, miejsce modlitwy i refleksji. Miłośnicy architektury sakralnej docenią gotycką bryłę i wnętrze hali trójnawowej.
Osoby zainteresowane historią regionu odkryją tu ślady kilku epok – od średniowiecza, przez reformację, po czasy powojenne. Nawet turyści szukający po prostu ciekawych miejsc w małych miasteczkach Pomorza Zachodniego nie będą zawiedzeni. Świątynia imponuje rozmiarami i atmosferą, a jej zwiedzanie nie wymaga specjalistycznej wiedzy.
Rodziny z dziećmi mogą połączyć wizytę w kościele ze spacerem po Trzebiatowie – miasteczko jest niewielkie, ale ma swój urok, a wieża kościoła stanowi doskonały punkt orientacyjny.
Informacje praktyczne – godziny, dojazd, zwiedzanie
Kościół pełni funkcję parafialną, więc zwiedzanie powinno odbywać się z poszanowaniem czasu modlitwy i nabożeństw. Msze święte w dni powszednie odprawiane są o godzinie 7:00 i 18:00. W niedziele harmonogram jest bogatszy: 7:00, 9:00 (msza dla młodzieży), 10:30 (dla dzieci), 12:00 (suma parafialna), 18:00, a w okresie wakacyjnym (lipiec i sierpień) również o 20:00.
Najlepiej odwiedzić kościół poza godzinami mszy, żeby spokojnie obejrzeć wnętrze i nie przeszkadzać wiernym. Wstęp do świątyni jest bezpłatny, choć mile widziana jest symboliczna ofiara na utrzymanie zabytku.
Trzebiatów znajduje się w północno-zachodniej Polsce, około 10 km od Bałtyku. Z Koszalina dojazd samochodem zajmuje około 45 minut, ze Szczecina nieco ponad godzinę. Kościół znajduje się przy ulicy Lipowej 10, w centrum miasta – trudno go przeoczyć ze względu na wysoką wieżę. W okolicy można zaparkować samochód, choć w sezonie letnim miejsca mogą być ograniczone.
Na zwiedzanie samego kościoła wystarczy 30-45 minut. Warto jednak zarezerwować więcej czasu, żeby spokojnie przejść się po Trzebiatowie i zobaczyć inne zabytki miasta, jak pozostałości murów obronnych czy ratusz.
Najcenniejszy zabytek związany z kościołem – średniowieczna figura Matki Boskiej Trzebiatowskiej – znajduje się obecnie w Muzeum Narodowym w Szczecinie. Warto o tym pamiętać, planując szerszą wycieczkę po regionie.
Kontakt z parafią: telefon (91) 387 24 59, strona internetowa www.trzebiatow.eparafia.pl. Przed planowaną wizytą, szczególnie jeśli zależy na wejściu na wieżę, warto skontaktować się z proboszczem i zapytać o możliwości zwiedzania.