Kilka kilometrów od Ustronia Morskiego, w głębi lasu, stoją dwa dęby, które pamiętają czasy średniowiecza. Bolesław i Warcisław to najstarsze dęby szypułkowe w Polsce – starszy z nich liczy sobie około 800 lat, młodszy „zaledwie” 640. To żywe pomniki przyrody, które rosną w tym samym miejscu od czasów, gdy Kołobrzeg dopiero dostawał prawa miejskie.
Nie są to typowe drzewa do szybkiego obejrzenia przy drodze. Do obu prowadzi niebieski szlak turystyczny, który wymaga pokonania kilkudziesięciu kilometrów pieszo lub rowerem. Ale dla tych, którzy lubią aktywny wypoczynek z dozą historii naturalnej, to jedna z ciekawszych wycieczek w okolicy Ustronia Morskiego.
- najstarsze dęby w Polsce
- wyjątkowy szlak turystyczny
- historia nadania imion
- unikalny ekosystem bukowy
- idealne miejsce na aktywny wypoczynek
Najstarsze dęby w Polsce – historia odkrycia i nadania imion
Przez lata oba dęby rosły w lesie niemal anonimowo. Dopiero grupa miłośników przyrody z Powiatu Kołobrzeskiego, która w latach 90. sprawdzała oznakowanie ścieżek pieszo-rowerowych i fotografowała przyrodę Kołobrzeskiego Lasu, natknęła się na te olbrzymy. Po zgłoszeniu odkrycia władzom gminy Ustronie Morskie przeprowadzono badania dendrologiczne, które w 2000 roku potwierdziły wiek starszego dębu na około 800 lat.
19 sierpnia 2000 roku odbyły się uroczyste chrzciny dębu. Przy wiekowym drzewie zebrali się sympatycy przyrody, samorządowcy i mieszkańcy okolicy noszący to samo imię. Dąb otrzymał imię Bolesław na cześć króla Bolesława Chrobrego, za którego panowania w 1000 roku powstało biskupstwo w Kołobrzegu. Akt nadania imienia trafił do zbiorów Muzeum Oręża Polskiego w Kołobrzegu jako dokument historyczny.
Drugi dąb nazwano Warcisławem – dla uczczenia księcia Gryfity Warcisława III, dzięki któremu Kołobrzeg otrzymał prawa miejskie w 1255 roku. Młodszy brat Bolesława zajmuje piątą pozycję w rankingu najstarszych dębów tego gatunku w Polsce.
Wymiary i charakterystyka dębów
Paradoksalnie młodszy Warcisław jest większy od swojego starszego kolegi. Jego obwód mierzony na wysokości 1,3 metra od ziemi wynosi 720 centymetrów, a wysokość osiąga 37 metrów. Bolesław ma obwód 691 centymetrów i wysokość 30 metrów, średnica jego korony sięgała 18 metrów.
Warto zwrócić uwagę na otoczenie obu dębów. W ich pobliżu rosną okazałe pojedyncze buki, które dostarczają żyznej próchnicy zwanej ziemią bukową. Ten unikalny ekosystem lasu bukowego wpływa na długowieczność dębów – tworzą one swoisty mikroklimat sprzyjający wzrostowi.
Bolesław i Warcisław to dęby szypułkowe – gatunek uważany za jeden z najszlachetniejszych w Polsce i cieszący się szczególnym szacunkiem wszędzie tam, gdzie występuje.
Wichura z 2016 roku i przyszłość Bolesława
Nocna wichura, która przeszła przez Las Kołobrzeski w nocy z 31 maja na 1 czerwca 2016 roku, przyniosła katastrofalne skutki. 800-letni Bolesław został powalony. Choć drzewo już nie stoi, nadal pełni rolę pomnika przyrody – jego ogromny pień leży w miejscu, gdzie przez wieki wznosił się ku niebu.
Władze gminy nie zamierzają jednak pozwolić, by historia Bolesława zakończyła się wraz z wichurą. W 2014 roku Instytut Dendrologii PAN w Kórniku pobrał pędy dębu do opatentowanych badań naukowych. Powstał klon starego Bolesława, który za kilka lat ma być posadzony w tym samym miejscu. Młody dąb będzie kontynuował legendę swojego wiekowego przodka.
Jak dotrzeć do dębów – niebieski szlak turystyczny
Dęby znajdują się w pobliżu miejscowości Bagicz i Rusowo, około 3 kilometry od Ustronia Morskiego. Prowadzi do nich specjalnie wytyczony niebieski szlak turystyczny liczący około 31-32 kilometry. Trasa rozpoczyna się w Ustroniu Morskim i jest całkowicie oznakowana, więc nie ma ryzyka zabłądzenia.
Z drogi głównej Kołobrzeg-Koszalin, około 8 kilometrów od centrum Kołobrzegu, na wysokości wsi Bagicz należy skręcić na południe w las. Dalej podąża się niebieskim szlakiem – po około 1,5 kilometra znajduje się dąb Bolesław. Stamtąd, idąc dalej tym samym szlakiem, po kolejnych 2 kilometrach dotrze się do Warcisława. Wzdłuż trasy ustawiono drogowskazy kierujące do dębów.
Szlak jest prosty i malowniczy, idealny na spokojną wycieczkę rowerową lub pieszą. Można go pokonać w ciągu jednego dnia, choć warto zaplanować sobie więcej czasu na odpoczynek przy dębach.
Co zastaniesz na miejscu
Teren wokół dębów został zagospodarowany z myślą o turystach. Przy każdym z pomników przyrody stoją tablice informacyjne opisujące historię drzew, ich charakterystykę oraz ekosystem, w którym rosną. To dobra okazja, by dowiedzieć się więcej o życiu tych wiekowych okazów.
Przygotowano również urokliwe miejsce piknikowe. Po kilkudziesięciokilometrowej trasie rowerowej lub pieszej wędrówce można odpocząć w cieniu lasu, zjeść kanapki i nacieszyć oczy widokiem potężnych dębów. Atmosfera tego miejsca jest wyjątkowa – cisza leśna, zapach próchnicy i świadomość, że stoisz przy drzewach, które rosły tu już w XIII wieku.
Ciekawostką jest fakt, że zarówno Bolesław, jak i Warcisław mają swoich „towarzyszy” – okazałe buki rosnące w ich pobliżu, które od wieków dostarczają im żyznej próchnicy.
Dla kogo ta wycieczka
Niebieski szlak do dębów to propozycja przede wszystkim dla osób lubiących aktywny wypoczynek. Kilkadziesiąt kilometrów to dystans, który wymaga dobrej kondycji, jeśli wybiera się wersję pieszą. Znacznie łatwiej pokonać trasę rowerem – wtedy staje się przyjemną całodniową wycieczką dla całej rodziny.
Dzieci starsze, które lubią przygody w lesie i potrafią przejechać dłuższy dystans na rowerze, z pewnością docenią tę wyprawę. Młodsze maluchy mogą mieć problem z tak długą trasą, chyba że ktoś zdecyduje się na dojazd samochodem w pobliże dębów i skrócenie dystansu do minimum.
Miłośnicy przyrody, dendrolodzy-amatorzy i wszyscy, którzy chcą zobaczyć coś naprawdę wyjątkowego, znajdą tu to, czego szukają. Stanie przy 800-letnim dębie (nawet powalonego) to doświadczenie, które pozwala poczuć upływ czasu w sposób niemal namacalny.
Praktyczne informacje – ceny, godziny otwarcia, czas zwiedzania
Wstęp: Dęby Bolesław i Warcisław są pomnikami przyrody dostępnymi bezpłatnie. Nie ma biletów ani opłat za wstęp – wystarczy dotrzeć na miejsce szlakiem turystycznym.
Godziny: Las jest dostępny przez cały dzień, przez cały rok. Najlepiej wybrać się w miesiącach wiosennych, letnich lub wczesnojesiennych, gdy pogoda sprzyja długim wycieczkom. Zimą szlak może być trudniejszy do pokonania, szczególnie po opadach śniegu.
Czas zwiedzania: Samo obejrzenie dębów to kwestia kilkunastu minut przy każdym z nich. Jednak cała wycieczka niebieskim szlakiem z Ustronia Morskiego to kilka godzin marszu lub jazdy rowerem – warto zaplanować sobie co najmniej pół dnia, a najlepiej cały dzień, by móc spokojnie pokonać trasę, odpocząć przy dębach i wrócić bez pośpiechu.
Dojazd: Najwygodniej dotrzeć rowerem z Ustronia Morskiego, podążając za niebieskimi znakami szlaku. Można też dojechać samochodem z drogi Kołobrzeg-Koszalin, skręcając na południe przy wsi Bagicz i parkując w pobliżu wjazdu do lasu. Stamtąd pozostaje krótszy spacer do pierwszego dębu.
Co zabrać: Wygodne buty do marszu lub rower w dobrym stanie, wodę, przekąski na piknik, ewentualnie spray na komary w miesiącach letnich. Warto mieć też naładowany telefon z aplikacją do nawigacji, choć szlak jest dobrze oznakowany.
Wycieczka do dębów Bolesław i Warcisław to sposób na spędzenie dnia z dala od plaży, w otoczeniu natury i historii, która liczy sobie setki lat. Nie każdy wie, że takie skarby przyrody czekają tuż za Ustroniem Morskim – a szkoda, bo to naprawdę warte zobaczenia.